Relationeel & hechtingstrauma

In deze blog licht ik graag toe wat relationeel trauma is, wat hechtingstrauma is en - het allerbelangrijkste - tips om dergelijk trauma te helen 🍀

Wat is hechting?

Hechting kan omschreven worden als een proces van liefdevolle interactie tussen een kind en zijn of haar verzorger(s). Liefdevolle hechting - in vakliteratuur omschreven als 'veilige hechting' - leidt tot een duurzame affectieve relatie. Hechting is bepalend voor de verdere, gezonde ontwikkeling van een kind. 

Hechtingstrauma veilige hechting onveilige hechting Social Balance
Onveilige hechting

Bij gebrek aan liefdevolle verzorgers kan een kindje onveilig gehecht raken. Er zijn verschillende vormen van onveilige hechting. Om de beknoptheid van deze blog te bewaken, ga ik hier nu niet verder op in.

Sommige kinderen groeien ondanks hun onveilige hechting op tot stabiele volwassenen. Bij een aantal kinderen kan deze onveilige hechting echter leiden tot hechtingstrauma. In de DSM wordt dit omschreven als 'hechtingsstoornis'. Ik ben geen fan van de DSM en ik ben geen fan van het woord 'stoornis'. Ik gebruik dan ook veel liever het woord 'hechtingstrauma' in plaats van 'hechtingsstoornis'

Hechtings- en relationeel trauma 

Hechtingstrauma kan als volgt worden omschreven: als gevolg van deze onveilige hechting is er binnen het kind een afsplitsing gekomen. Een afsplitsing van de ware identiteit, van het ware Zelf. Vooral bij (hoog)begaafde/hoogsensitieve kinderen komt vaak deze redenering voor: 'Ik ben het niet waard om van gehouden te worden. Er is iets mis met mij. Ik verdien geen liefde. Ik ben het niet waard om van gehouden te worden'

Droefheid onveilige hechting eenzaamheid Social Balance Inge Vandecaetsbeek
Gebruik van het woord 'trauma' in plaats van het woord 'stoornis'

Net omwille van dat gevoel van 'er is iets mis met mij' hou ik niet van de term 'stoornis'. Als je volwassenen die kampen met hechtingstrauma gaat labelen met het woord 'stoornis' dan bestaat de kans dat zo'n volwassene opnieuw het bijna ondraaglijke gevoel van 'er is iets mis met mij' krijgt. Wanneer ik mensen begeleid, let ik er altijd nauwgezet op dat ik het woord 'stoornis' niet gebruik. 

Symptomen van hechtingstrauma

Wanneer een kind opgroeit tot tiener, tot adolescent, tot volwassene en er is/was geen ruimte om deze ongemakkelijke, diep pijnlijke gevoelens van 'ik ben het niet waard om van gehouden te worden', ruimte te geven, kan opgelopen hechtingstrauma aanleiding geven tot allerhande symptomen. Symptomen van hechtingstrauma kunnen zijn:

🥀 kampen met verlatingsangst
🥀 kampen met bindingsgangst
🥀 neiging tot verslavingsgedrag (alcohol, seks, shoppen, drugs, social media, werken, gokken, extreme sporten, ...)
🥀 verstoorde eetpatronen
🥀 'busyness': altijd in de weer willen zijn
🥀 van de ene relatie in de andere vliegen
🥀 oncontroleerbare emoties
🥀 pleasegedrag, codependent gedrag
🥀 toxisch gedrag
🥀 isolement
🥀 wantrouwen 
🥀 gevoelens van angst
🥀 besluiteloosheid
🥀 moeizame verstandhouding met je kind(eren)
🥀 moeizame verstandhouding met je partner
🥀 moeizame verstandhouding met je ouders/familie

Wat gebeurt er in relaties?

Vele volwassenen die kampen met onverwerkt hechtingstrauma vervallen in relationeel trauma. Gezien ze niet in verbinding staan met zichzelf, is het voor hen vaak erg uitdagend om zich gezond te verbinden met de ander. Ze vragen zich af hoe het komt dat hun relaties 'mislukken', hoe het komt dat niemand hen begrijpt, hoe het komt dat hun relaties met anderen altijd zo chaotisch verlopen.

Helen van hechtingstrauma relationeel trauma Social Balance


Helen van relationeel en hechtingstrauma volgens Bessel van der Kolk

Mijn waardevolle leermeester Bessel van der Kolk formuleert het zo:

'We were once hurt in early relationships, we will heal in healthy and connecting relationships'.

Hoewel Bessel absoluut gelijk heeft met zijn stelling ligt deze 'oplossing' niet zo voor de hand. Een van de belangrijkste kenmerken van relationeel en hechtingstrauma zijn immers wantrouwen en angst. Het is dan ook absoluut niet evident om vertrouwen te schenken aan en in nieuwe relaties. Dat ervaar ik ook vaak aan het begin van begeleidingen: de volwassene die kampt met relationeel en/of hechtingstrauma is erg wantrouwig en vaak ook erg angstig. Bij een dergelijke begeleiding zal ik dan ook te allen tijde compassievol, empathisch en verbindend te werk gaan. 

Noot: Ik kan je het boek 'Traumasporen' (in het Engels 'The Body Keeps The Score) van Bessel van de Kolk van harte aanbevelen als je verdere uitgebreide informatie wenst omtrent de dynamieken van trauma ontstaan in de kindertijd. In juni 2019 heb ik Bessel persoonlijk gesproken. Ik ben hem ontzettend dankbaar voor die persoonlijke ontmoeting. Het is onwaarschijnlijk hoeveel wijsheid die man in zich draagt. Het boek 'Traumasporen' is een erg waardevolle vertaalslag van al die kennis.

Relationeel en hechtingstrauma bij (hoog)begaafde volwassenen

Door hun intensiteit, complexiteit en vaak pijnlijke voorgeschiedenis van misdiagnosticering zijn (hoog)begaafde volwassenen die kampen met relationeel en/of hechtingstrauma extreem wantrouwig. En laten we eerlijk zijn, als hoogbegaafde zijn we van nature vaak erg eigenwijs en denken we dat we alles zelf kunnen oplossen ;-)
Hoewel ik sterk geloof in zelfheling, ben ik ervan overtuigd dat zelfheling en heling in verbinding/in gezonde relaties hand in hand dienen te gaan. Ze versterken elkaar. Het ene kan niet zonder het andere.

Oorzaak hechtingstrauma


De oorzaak aanpakken in plaats van het symptoom

Zoals uit bovenstaande opsomming blijkt, komen verslavingen, eetproblematieken en ongepast gedrag vaak voor bij tieners, adolescenten, volwassenen die kampen met onverwerkt/miskend hechtings- en/of relationeel trauma. In de klassieke hulpverlening heerst er nog al te vaak een tendens om te gaan focussen op het ongepaste gedrag, op de eet'stoornis', op de verslaving.

Niet zelden wordt hier bijvoorbeeld cognitieve gedragstherapie voor ingezet. Hoewel ik ervan overtuigd ben dat cognitieve gedragstherapie absoluut nuttig kan zijn, blijkt uit de praktijk dat het bij dergelijke therapie eerder gaat om symptoombehandeling. Absoluut waardevol om ongepast gedrag te kantelen, maar vaak onvoldoende gezien de oorzaak niet mee in rekening wordt genomen. Zo'n cliënt maakt vaak mooie sprongen vooruit tijdens de therapie maar gaat op een gegeven moment opnieuw vervallen, bijvoorbeeld wanneer er een ingrijpende gebeurtenis plaatsvindt zoals het verliezen van een job, het verliezen van een dierbare, een ongeval, ziekte, een relatie die afspringt.

Liefdesverdriet dat niet verwerkt kan worden

Bij volwassenen die kampen met relationeel en/of hechtingstrauma gebeurt het vaak dat ze een afgesprongen relatie niet verwerkt krijgen. Pijnlijke, onverwerkte gevoelens uit de kindertijd hebben diepe wonden geslagen. Een liefdesrelatie die afspringt, strooit als het ware opnieuw zout in de ongeheelde wonde.

Liefdesverdriet hechtingstrauma Social Balance


Verlatings- en bindingsangst in partnerrelaties

Wanneer je nog kampt met onvoldoende onverwerkt hechtings- of relationeel trauma is heel vaak de dynamiek van aantrekken en afstoten aanwezig binnen relaties. Deze dynamiek woedt vaak het hevigst binnen partnerrelaties en kan uiterst verwarrend, vermoeiend en pijnlijk zijn. 

Mogelijkheden tot heling van relationeel en hechtingstrauma

Het helen van relationeel en hechtingstrauma vergt tijd, moed, doorzetting en compassie. Compassie voor jezelf en voor anderen. Het goede nieuws is dat heling mogelijk is 🍀 

Misschien niet volledig, maar wel in die mate dat je een rustiger, meer gebalanceerd leven kan gaan leiden. In verbinding met jezelf en in verbinding met de ander.

Ik krijg vaak de vraag gesteld: 'maar hoe doe ik dat dan?' Onderstaand vind je een aantal tips die hun doeltreffendheid ruimschoots hebben gewezen. Je zal zien dat er een aantal gemakkelijke en een aantal uitdagende tips tussen zitten.

Tips om relationeel en/of hechtingstrauma te helen

🌷 stilstaan bij je gevoelens ~ verstillen
🌷 het aandurven om onverwerkte emoties (zoals pijn, woede, angst) toe te laten
🌷 jouw verleden in de ogen durven kijken, zonder te verdrinken in de diepte
🌷 goed voor jezelf zorgen
🌷 goed voor je lichaam zorgen
🌷 contact met je lichaam herstellen (bewust eten, bewustwording van lichaamssensaties, bewust bewegen)
🌷 aandacht schenken aan je ademhaling
🌷 bewust en gematigd bewegen (excessief sporten kan opgeslagen toxische stress verder aanwakkeren)
🌷 ook alleen durven zijn
🌷 Moeder Natuur betrekken in je helingsproces (wandelen, zonlicht ☀️)
🌷 compassievol en zacht zijn voor jezelf
🌷 compassievol en zacht zijn voor anderen (met behoud van gezonde grenzen)
🌷 positief spreken wanneer je het over jezelf hebt
🌷 de waarde van gezonde relaties opnieuw leren waarderen
🌷 afstand nemen van ongezonde relaties
🌷 grenzen durven trekken ~ voor jezelf durven kiezen
🌷 hulp durven vragen
🌷 hulp accepteren 
🌷 verbonden seksualiteit met je (vaste) partner
🌷 de waarde van het contact met je kinderen opwaarderen

Op 30 & 31 augustus 2019 volg ik een workshop die specifiek gericht is op het helen van relationeel en hechtingstrauma via koppelstherapie en via lichaamsgericht werk. Als ik hier verder inzichten krijg, deel ik ze opnieuw met jullie.

Trauma helen in verbinding Social Balance

Indien je ergens bent vastgelopen en het voelt dat je hulp kan gebruiken, aarzel dan niet om deze hulp in te schakelen.

Hulp inschakelen kan bij mij, maar evenzo bij een andere empathische hulpverlener of bij iemand die je vertrouwt. Belangrijk hierbij is dat je voldoende vertrouwen hebt in de persoon bij wie je om hulp vraagt. 

Als je denkt/voelt dat je met mij wil samenwerken, verwijs ik je graag naar de pagina waarop je meer informatie vindt omtrent mijn werkwijze.

Verdere info omtrent mijn werkwijze

Together we can do this 🍀