Wat heeft een zebra te maken met hoogbegaafdheid?

In 2022 komt er een bijzondere film uit, genaamd 'The G-Word'. Waar zou the 'G-Word' voor staan? Yep, voor 'Giftedness'. Begaafdheid.

De auteur van de film heeft bewust voor deze titel gekozen omdat in het Engels 'giftedness' even beladen is als 'begaafdheid' in het Nederlands. Laat staan wat een lading er komt kijken bij de termen 'highly-giftedness' ~ 'hoogbegaafdheid'.

In het Frans is dat net hetzelfde. 'Surdouance' (hoogbegaafdheid) is daar evenzeer erg beladen. Omwille van die beladenheid zijn een aantal specialisten in het vakgebied van hoogbegaafdheid op zoek gegaan naar metaforen voor de term.

Beladenheid van de term hoogbegaafdheid - uitzonderlijke begaafdheid Social Balance

In het Frans kwam de psychologe Jeanne Siaud-Facchin met de metafoor 'les zèbres' om hoogbegaafden aan te duiden. Zij koos o.a. hiervoor omdat een zebra een erg specifieke manier van leven heeft, zoals gemakkelijk blenden in de groep (vergelijkbaar met kameleon gedrag van een hoogbegaafde) maar tegelijk een zeer uniek strepenpatroon bezittend. Een uniek strepenpatroon dat niet verstopt hoeft te worden. Zij koos ervoor om een metafoor te gebruiken omdat 'surdouance', 'haut potentiel' té zwaar beladen bleek.

In het Engels kwam voorloopster op het vlak van hoogbegaafdheid in therapie Paula Prober met de term 'Rainforest Mind' op de proppen. 'Rainforest Mind' omdat het regenwoud ook een enorme complexiteit vertoont (net als vele hoogbegaafden). En omdat highly giftedness ook in het Engels vaak te beladen bleek te zijn.

Zelf heb ik ook vaak getwijfeld om de term 'hoogbegaafdheid' te laten vallen of om er een andere naam voor te bedenken. De reden hiervoor is dubbel: ik hou niet van labels én de term hoogbegaafdheid is ook in het Nederlands vaak té beladen voor de mensen die ik begeleid. En dan zeker voor deze groep van mensen: hoogbegaafde volwassenen die traumatisch zijn opgegroeid en pas op latere leeftijd hun hoogbegaafde kenmerken en staat van 'zijn' ontdekken.

Er is nog veel werk aan de winkel op dit vlak. Wat er ook van zij, het ontdekken van mijn eigen hoogbegaafdheid én het durven uitspreken van de term, heeft mij ontzettend veel gebracht in het helen van mijn complex trauma ~ gifted trauma ~ ontwikkelingstrauma. In een interview hoorde ik mijn collega Jen van Intergifted spreken over het gegeven dat zij net bewust ervoor koos om te term 'Giftedness' te blijven gebruiken. Precies om de lading eraf te kunnen halen. Zodat het steeds makkelijker wordt om de term te gebruiken. Net zoals er bijvoorbeeld steeds makkelijker over hoogsensitiviteit wordt gesproken. Collega Jen heeft hier absoluut een punt.

Verder vind ik het ook belangrijk dat de term 'neurodiversiteit' meer onder de aandacht wordt gebracht. Deze term is oorspronkelijk ontstaan uit de beweging van autisme. Intussen is de term neurodiversiteit uitgebreid met kenmerken/labels als hoogbegaafdheid, autisme, adhd, dyslexie, dyspraxie, ...

Ik spreek zelf graag over neurodiversiteit omdat er vele overlappen zijn tussen bijvoorbeeld adhd en de intensiteit bij hoogbegaafden of tussen autisme en de hoogbegaafde die zichzelf niet durft te uiten. Dit gezegd zijnde, zijn er ook wel degelijk verschillen. En dan is het weer belangrijk om zo specifiek mogelijk aan te voelen wat resoneert voor jou. En dan niet omwille van het etiket, maar omwille van het vinden van gelijkgestemden, omwille van herkenning, omwille van heling van ontwikkelingstrauma.

Ontwikkelingstrauma is immers iets waar zowat ieder neurodivers persoon in bepaalde mate mee kampt. We leven hier in de Westerse maatschappij in een cultuur waarin neurotypisch zijn vaak meer geapprecieerd wordt dan neurodivergent zijn. Vaak gaan mensen die zich herkennen in neurodiversiteit zich dan ook klein houden, een masker dragen, zich aanpassen of - uit onbegrip en frustratie - ongepast gedrag gaan vertonen. Al deze gedragingen zijn trauma responses gaande van fight (rebelleren), flight (wegvluchten), freeze (bevriezen), dissociate (je afsluiten van de realiteit) tot fawn (pleasegedrag). Over die laatste trauma response kan je meer lezen in deze blog: 'Als je jezelf niet meer herkent in de spiegel'.

Gelukkig komt hier stilaan meer verandering in. Een van de manieren om hierin verandering te brengen, is om het durven uitspreken van termen waarin wij ons herkennen. Bij mezelf is dat een receptje waarin het hoofdmenu bestaat uit uitzonderlijke hoogbegaafdheid, soms overgoten met een subtiel sausje van adhd. Dat adhd-sausje is overigens afhankelijk van hoe je het bekijkt: vanuit mijn intensiteit, vanuit een chakra 3 in disbalans, vanuit een traumabrein, vanuit hoogbegaafdheid. 

En dat maakt me dan weer hoogbegaafd: alles continu vanuit diverse perspectieven bekijken 😉

Wat er ook van zij, hét allerbelangrijkste is dat we onszelf volledig kunnen én durven omarmen. De ontdekking en het durven benoemen van hoogbegaafdheid speelt hierin vaak een cruciale rol.

Mijn streven is dat ook jij jouw mooie, authentieke aard durft te omarmen 🙏

Als je hiervoor met mij wil sparren, ben je altijd welkom voor een begeleidingsgesprek.

Mogelijkheden tot begeleiding

Together we will make this work 💚